Te heftige politieke discussies?

Onderwerpen genoeg die op dit moment met te heftige politieke discussies de Kerstdineetjes met familie of vrienden kunnen bederven. Of andere samenkomsten op andere tijdstippen;)

Denk aan onderwerpen als Oekraïne-Rutte-NAVO, Israël versus Palestina, de Amsterdamse rellen, vega(n) versus vleeseten, migratiecrisis versus asielcrisis, woke en woordgebruik, complottheorieën en influencers, het kapsel van Faber (voor wie naar Even tot hier kijkt;) en hoe het kabinet met Geertje Pippeloentje functioneert.

Enfin, genoeg thema’s om over te praten of stiltes op te vullen met de vraag: wat vind jij nou van …? Maar of dat verstandig is?

Misschien heb jij een partner die dat soort vragen graag stelt om ‘m vervolgens zelf uitgebreid en stellig te beantwoorden? Of ben je zelf die partner en probeert jouw partner jou te dimmen?

Heb je ineens ook nog mot met je partner!

Nog een relatieprobleem erbij. En wie weet ga je hierom etentjes uit de weg? En dan vooral het gedoe?

• Het gedoe vooraf wanneer je preventief probeert herrie te voorkomen.
• Het gedoe tijdens het etentje wanneer je diplomatiek je partner probeert te kalmeren.
• Of het gedoe achteraf wanneer je partner zich toch mee heeft laten slepen in de heftigheid en het politieke persoonlijk is geworden.

Kerstgedoe

Eén ding weet je allebei dan wel. Het draagt niet bij aan een vredige, harmonieuze sfeer. Niet tijdens de samenkomst en niet tussen jullie.

En ook al praat je er samen niet over en ga je de confrontatie niet aan, het heeft invloed op je relatie als je er wel last van hebt.

Heel vervelend, maar het werkt door op de emotionele verbondenheid. En als jij degene bent die er geen last van heeft of geen pijnlijke nawerking ervaart, dan ben je net zo goed het haasje.

Je beseft dan namelijk zeer waarschijnlijk niet hoe zwaar het eventueel doorwerkt voor jouw partner die er wel last van heeft. En dat heeft ongewenste, niet-bedoelde effecten voor jullie allebei.

Hallo, leuke kersttijd…

Hoe kun je het nou toch leuk houden zonder elkaar te beperken in je vrije meningsuiting?

En let wel, dat gaat twee kanten op. Aan de ene kant de mening dat je alles mag zeggen vanuit de vrije wilsbeschikking, en aan de andere kant de mening dat je niet alles mag zeggen als het beledigend is of de grondrechten bedreigt.

En wat is het leuk houden?
Mag je dan je mening niet uiten?
Moet je ten koste van alles de vrede bewaren, ook als iets (al dan niet politiek) over je grenzen heen gaat?

Mijn 1e antwoord hierop is altijd dat je dat natuurlijk helemaal zelf moet beslissen (ook naar mijn partner;).

Maar daarna wordt het lastiger. Want uiteraard bedoel je jouw partner niet te willen beperken. Maar zelf ben je er toch ook nog?

Kies je dan voor geluk of gelijk? Of voor iets anders wat beter werkt? Kun je met andere woorden relationele verbondenheid combineren met een inhoudelijk (politiek) meningsverschil?

Dat is namelijk wel mijn uitgangspunt met SamenCommuniceren: relationele verbondenheid bereiken en behouden door bewust te kiezen de relatie heel te houden zonder onvrijwillig in te boeten op je persoonlijke (inhoudelijke) waarden en normen.

En dat is nogal wat! Ik vermoed namelijk dat de meeste mensen dat willen. In het groot op wereldniveau en in het klein binnen onze relatie.

Toch gaat het in de praktijk vaak mis. En ervaar je (te) heftige politieke discussies extra persoonlijk met je partner in gezelschap van anderen.

Hoe voorkom je nou escalatie in politieke discussies?

Laten we eerst eens kijken hoe je het te-heftige-discussie-probleem-in-gezelschap in 5 stadia kunt verdelen met elk stadium zijn eigen bezorgdheden.

Stadium 1: Politiek meningsverschil

Op het eerste moment dat jij of je partner lijkt te gaan strijden om een politiek gelijk met anderen in het gezelschap, gaat de negatieve communicatiecirkel draaien.

Stemverheffing, stelligheid, boosheid en elkaar willen overtuigen. Zo ziet het er van de buitenkant uit. Allemaal harde gevoelsuitingen waarmee je elkaar onbedoeld ophitst.

Het oog voor de wederzijdse onderliggende zachte bezorgdheden is dan ver te zoeken. Denk bijvoorbeeld aan deze bezorgdheden:

• Dat de ander het allemaal te licht ziet, waardoor de planeet eraan gaat, bepaalde groepen in de samenleving buitengesloten worden en bepaalde gevaren (of vermeend gevaarlijke overtuigingen) onderschat worden.
• Of dat de ander het allemaal te zwaar ziet, waardoor we voor niks offers (moeten) brengen, onnodige stress en machteloosheid ervaren of onszelf ongewild moeten beperken in allerlei dingen waar we van genieten.

In dit stadium kun je de relatie herstellen of heel houden door naar die onderliggende bezorgdheden op politiek niveau te bewegen.

Stadium 2: Relationele heftigheid

In dit tweede stadium sta je voor de keuze of je de politieke discussie persoonlijk maakt of opvat als de ander deze persoonlijk maakt. Dan wel lijkt te maken.

Als je te maken hebt met heftige discussies, dan word je er waarschijnlijk in meegesleept. Het politieke is persoonlijk geworden. Mensen voelen zich aangevallen, overstemd of in een hoek gedrukt.

Er is niet alleen meer een inhoudelijk meningsverschil, maar betrokkenen voelen zich relationeel niet gehoord en mogelijk in hun persoonlijke waardigheid of integriteit aangetast.

Persoonlijke verwijten over (communicatief) gedrag vliegen met allerlei negatieve oordelen heen en weer. Allemaal in de vorm van: jij doet nu dit en daarom voel of doe ik nu dat. Met soms ook letterlijk weglopen ervan.

Ook in dit stadium kun je naar de onderliggende bezorgdheden bewegen. Die zijn voor ieder heel persoonlijk natuurlijk, maar hier komen wat voorbeelden.

Bezorgd dat:

• jij mijn bezorgdheid niet begrijpt en er verwijdering ontstaat
• mensen zich beledigd voelen en het niet meer gezellig vinden (en geen contact meer willen hierna)
• jij het oneens bent met mijn bezorgdheid en we verder van huis raken
• we zo niet over de inhoud van het politieke probleem zelf meer kunnen praten
• de discussie hierover (politiek inhoudelijk) onmogelijk wordt en we niet tot goede (politiek vreedzame) oplossingen kunnen komen
• ik mijn onderbouwing niet kan/mag vertellen en het jou niet interesseert
• ik afhaak terwijl ik het wel een belangrijk onderwerp vind
• ik afhaak op het onderwerp (het niet zo boeiend/leuk vind) en jij dat als persoonlijke afwijzing opvat

Stadium 3: Ruimte om je eigen afweging te maken

Wanneer je stadium 1 en 2 regelmatig met je partner meemaakt, dan denk je misschien dat jouw partner altijd maar gelijk wil hebben.

Dat je partner dus ten koste van de relatie steeds weer kiest voor gelijk. Althans, dat lijkt zo. Want onder dat gelijk willen krijgen schuilt meestal iets heel anders.

Deze twee invalshoeken herken ik regelmatig bij partners die bijna onbeheersbaar die heftigheid vertonen:

1: De onderliggende bezorgdheden zijn nog niet voldoende gezien en gehoord, met een cirkelloopje vergroten-verkleinen als uitkomst (hoe meer je vergroot, hoe meer de ander verkleint, en jij weer vergroot om gehoord te worden, hoe meer de ander weer meent te moeten verkleinen om bijvoorbeeld escalatie te voorkomen met een averechts effect: juist escalatie).

2: De politiek inhoudelijke bezorgdheid is zo groot dat de behoefte om erover te praten niet te stelpen is. En zelfs als een zware verantwoordelijkheid wordt ervaren om op die manier bijvoorbeeld klimaatontkenning, extremisme, complottheorieën en radicalisering tegen te gaan. Vooral als de overheid en milieuorganisaties oproepen om hierover met elkaar in gesprek te blijven.

De vragen die bij beide invalshoeken opspelen zijn:

• Hoeveel last heb je van die heftigheid?
• Hoe schadelijk voor de verbondenheid is de heftigheid?
• En hoezeer doet het afbreuk aan je persoonlijke waarden?
• Is het voorkomen van heftigheid een conflict-vermijdende gedragsstijl of hang je meer de waarde van pacifisme en geweldloosheid aan?

Naast de bewustwording dat deze 2 invalshoeken (of een andere) kunnen spelen en die hardop als bezorgdheid te uiten speelt bij de 2e invalshoek nog deze hoofdvraag:

Mag je van jezelf jouw verantwoordelijkheidsnorm om iets te bespreken als communicatieve norm opleggen, ondanks dat de ander dat niet wil?

Als die ander dus zelf de afweging wil maken om (op dat moment) te kiezen voor harmonie (geluk) in het gezelschap of voor politieke confrontatie?

De volgende ingewikkelde vraag is dan natuurlijk of je die keuze van jezelf mag opleggen aan jouw partner en het gezelschap. Maar dan komen we in stadium 4. Daar kom ik zo op terug.

Nu zitten we nog in stadium 3. In veel van die heftige politieke discussies in gezelschap denk je misschien nog in stadium 1 of 2 te verkeren, terwijl het relationele probleem al in stadium 3 verkeert.

Dan gaat het dus om de bezorgdheid dat je (of de ander) geen ruimte krijgt om je eigen afweging te maken, maar als het ware gedwongen wordt de heftigheid én de verwijdering in het gezelschap te ondergaan.

Stadium 4: Ruzie erover in je relatie

In stadium 4 zie ik koppels in conflict komen over hoe de ander zich gedraagt in gezelschap en hoeveel last je daar zelf van hebt.

Hier kun je dus behoorlijk botsen over de keuze van relationeel geluk of inhoudelijk gelijk die je partner maakt in gezelschap.

Alle inhoudelijke argumenten uit de voorgaande stadia halen jullie dan waarschijnlijk naar boven. Je probeert elkaar met meningen en bezorgdheden te overtuigen. Dat kan ook heel dwingend en stellig worden.

Maar welke bezorgdheid heb je dan naar elkaar toe? En kun je die communiceren naar elkaar?

Meer in de diepte draait het hier bij veel koppels om de bezorgdheid dat:

• jouw partner jou niet meer leuk vindt
• jij jouw partner niet meer leuk vindt

Stadium 5: In hoeverre rekening met elkaar houden

En dan komen we tot slot in stadium 5 van het te-heftige-discussie-probleem-in-gezelschap.

Je loopt samen tegen een volgende hoofdvraag aan wanneer je thuis naar dit stadium door weet te rollen vanuit stadium 4.

En die hoofdvraag draait om het rekening kunnen en willen houden met elkaar. Met deze mogelijke bezorgdheid:

• dat je geen rekening met mij wilt houden
• dat je geen rekening met mij kunt houden

Lees nu vooral even verder in het blogartikel Kun je het niet of wil je het niet. Daar vind je onder meer de 3 niveaus om onderscheid in te maken in jullie bespreking ervan.

Onderlinge bezorgdheden uitwisselen is in alle stadia in elk geval een heel nuttig begin om escalaties te voorkomen of om te draaien.