Waardering uitspreken moeilijker dan je denkt

Waardering missen

Waardering van je partner is vast iets dat je mist wanneer jullie veel vastlopen in negatieve communicatiecirkels.

Als je het inderdaad mist, is dat dan waardering voor wie je bent of voor wat je doet?

Of juist voor wie of wat je niet bent? Voor wat je niet doet?

Wat je ook kiest, waardering geven of krijgen blijft een beoordeling van iets. Waardering en beoordeling zitten dan automatisch samen aan het stuur.

En niet jijzelf.

En daar geven we meestal een negatief oordeel over. O wee als je niet zelf aan het stuur zit, maar afhankelijk bent van de waardering van een ander.

O wee als je daarom dus niet jezelf kunt zijn.

Of… als je partner niet zichzelf is en zich afhankelijk van jouw waardering opstelt.

Andere woorden die je hiermee op een lijn kunt stellen, zijn: bevestiging, goedkeuring, erkenning. Ook dat kun je net zo negatief oppakken. Kijk maar welke uitwerking deze vragen op je zouden hebben:

Zou je daarop in alle kalme vrijheid zonder ergernis of angst ja of nee kunnen zeggen?

Ik hoop dat je wat vaker ja dat heb ik in deze situatie kunt gaan zeggen. Al is het op eigen initiatief of stilletjes in jezelf.

Want waar staat waardering voor?

Je zou kunnen denken dat waardering een behoefte is. Misschien zelfs wel een kernbehoefte. Ik denk dat het eerder een middel is voor een andere, diepere behoefte.

Namelijk om je gewenst, geliefd en verbonden te voelen.

En dat is toch niet gek?

Dat is toch juist positief en mooi?

Het zou immers wat zijn als je dat niet wilt met jouw partner…

Wat het zo moeilijk maakt om je waardering uit te spreken

Wij mensen zijn geneigd om eerder de dingen te zeggen die je niet goed vindt gaan, dan de dingen die goed gaan. Dat schijnt iets evolutionairs te zijn: onze aangeboren overlevingsdrang.

Daar komt bij dat we het vaak als een vanzelfsprekende norm zien dat dingen goed gaan. Gaat iets niet goed, dan valt het meer op. Erover praten helpt dan om het te verwerken of op te lossen. Of om een band te smeden…!

Waardering is ook zoiets als dankjewel.

Dankjewel dat je jouw negatieve gedachten met mij wilt delen, omdat je een band met mij wilt smeden en verbinding wilt voelen… Daar voel ik mij blij om.

Alle gekheid op een stokje, er zijn wel wat hindernissen te overwinnen om waardering in liefde te kunnen uitspreken of in liefde te kunnen ontvangen.

De waarderingsparadox

Aan de ene kant is waardering fijn om je gewenst en geliefd te voelen. Maar aan de andere kant kan het ook nare gevoelens oproepen.

Akelig kan het in deze situaties zijn:

»Als waardering jou een klein gevoel geeft. Alsof je partner zich boven jou plaatst en degene is die bepaalt of jij het wel of juist niet goed doet. Dan kom je aan het autoriteitsprobleem.

»Waardering kan je diep vanbinnen een minderwaardig gevoel geven, terwijl je het vanbuiten communicatief wegwuift en relativeert. Bescheidenheid siert de mens, denk je dan misschien. Of je vindt het jezelf echt niet waard.

»Je kunt je juist ook extra kwetsbaar voelen door waardering. Bang om jezelf afhankelijk te maken of het voelen ervan. Want dan kun je misschien niet meer goed en vrolijk functioneren. En heeft je partner vermeende macht en kan jou extra kwetsbaar maken.

»Een waarderende uitspraak van je partner kan een bevestiging lijken te geven dat jouw waarde afhankelijk is van wat je goed of fout doet. Van het resultaat, maar net zo goed van jouw inzet. Ook je best doen, kan je fout doen namelijk. En we weten natuurlijk dat die koppeling niet klopt. Want wij mensen mogen natuurlijk fouten maken, ervan leren en imperfect zijn. Terwijl we dan toch nog de moeite en liefde waard zijn.

»Ook kan waardering een geërgerd gevoel opleveren, juist omdat je niet aan het bekrachtigen van die fouten-mindset mee wil werken. Of de waardering nu gaat om jou als persoon met min of meer onveranderbare eigenschappen, of om jouw gedrag dat in principe altijd veranderbaar is.

Zo zie je maar hoe waardering twee kanten kan hebben. En dat het emotioneel complexer is dan je op het eerste gezicht zou denken.

Een soort pleasen?

Het kan zomaar zo zijn dat jouw partner geen waardering uitspreekt om jou dat rottige gevoel te besparen… Omdat die dat bijvoorbeeld zelf zo zou ervaren (en doe een ander niet, wat je zelf niet wilt…). Of het een te gekunsteld pleasen vindt.

De paradox is al met al dat we waardering absoluut nodig hebben om ons van betekenis te voelen. Want als je zou weten dat je niks betekent voor je partner, wat heeft de relatie dan voor zin, toch?

Terwijl het tegelijkertijd een maffe, instrumentele actie kan zijn die een etiketjes-mindset bevordert. Etiketjes waar je als mens voor je waarde dan toch afhankelijk van bent.

Evolutie…

Ik weet niet hoe het bij jou zit, maar ik geloof dat we evolutionair nog niet zo ver zijn dat wij mensen zonder waarderingsetiketjes kunnen leven.

En misschien zal dat ook wel nooit gebeuren. En blijven we waardering (en al die andere synoniemen) als smeermiddel nodig hebben om ons als kudde in leven te houden.

Of minimaal onze relatie in de grotere kudde.

Veerkracht…

Wist je trouwens dat het kunnen verdragen van frustrerende paradoxen zonder van je sokken te worden geblazen veerkracht heet?

Mooi meegenomen dus wanneer je, misschien een beetje gekunsteld, toch maar gaat oefenen om je partner meer waardering te geven!

Lees vooral samen met je partner dit blogartikel en spreek bewust af om elkaar iedere dag iets waarderends te zeggen.

Een paar praktische tips

• Maak je waardering specifiek: dit of dat vond ik fijn.
• Zeg het vanuit de ik-vorm met een positief gevoel: ik voel me blij met …
• Accepteer de waardering: dankjewel, fijn om te horen.
• Stel tegenover iedere negatieve uitlating tenminste 5 positieve waarderingen.

Idealiter zou je er vervolgens zo doorheen kunnen lopen:

Fase 1: Elkaar bewust hardop waarderen met wellicht ongemakkelijke gevoelens.

Fase 2: Gewenning aan waardering met al meer fijne, verbonden gevoelens.

Fase 3: In alle vrijheid waardering kunnen geven of erom vragen in het vertrouwen dat die er is. Gepaard gaand met veilige, verbonden gevoelens. Ook als de waarderingen weer meer uitblijven. Goed of fout doen niet meer mee.

Lees ook: Elkaar belangrijk maken >>>