Oude pijn in je relatie genezen

Hoe weet je nu wanneer je bij pijn in een kindmodus of oudermodus schiet? Richting je partner? Of jouw partner richting jou? En als dit gebeurt, is het dan werkelijk zo schadelijk voor je relatie?

Eén ding is duidelijk. Ieder van ons heeft een primaire basisbehoefte om gezien, gehoord, gewaardeerd en erkend te worden. Ook als volwassene hebben we een oercode om ons veilig te willen hechten en verbinden met anderen.

Met onze partner komt dat het meeste tot uitdrukking. Onze partnerrelatie is, net als vroeger met onze opvoeder(s), een hechte intieme verbinding.

Hoe meer we als kind een veilige waardering en erkenning misten, hoe heftiger onze oercode opspeelt wanneer we door onze partner getriggerd worden.

Hechtingspaniek

Onze hechtingspaniek kan via die oercode door onze partner ontstaan én die kan door een onveilige opvoeding ingegeven worden door zowel reële als irreële triggersituaties in het hier en nu met onze partner.

Het woordje en heb ik bewust geaccentueerd. Omdat ik het namelijk behoorlijk problematisch vind als ik mensen hoor vertellen dat:

1. je jouw dingen op je partner projecteert en daarom naar jezelf moet kijken (Klopt niet, het is namelijk maar een halve waarheid.)
2. je jouw partner gebruikt om het gemis van vroeger alsnog op te vullen (Klopt ook niet echt, ook dat is werkelijk waar maar een halve waarheid.)
3. je helemaal zelf en alleen verantwoordelijk bent voor je eigen pijn en dat eerst maar zelf moet oplossen (klopt ook helemaal niks van, kijk maar naar alle discussies over de vrijheid van meningsuiting en hoe moeilijk het is om juridische grenzen te stellen bij het wel of niet kwetsen van (groepen) mensen.)

Bij al deze 3 meningen vraag ik me dan sterk af:

• Waar is het gezamenlijke verantwoordelijkheidsbesef?
• Waar is de onderkenning van de volwassen werking van ons hechtingssysteem? Weet je wel zeker dat het oude pijn is? Of is het nieuwe pijn die je aan oude pijn doet denken?
• En hoe zit het dan met de gezonde wederzijdse afhankelijkheid van alle systemen waarin wij mensen met elkaar op deze planeet leven?
• En meer specifiek: waarom zou je niet de hulp van je partner mogen vragen om samen in die gezonde wederzijdse afhankelijkheid heel te worden? Moet je het echt allemaal alleen doen?

Mocht je dat laatste inderdaad denken, zou het dan kunnen dat je als kind al hebt ondervonden dat je alleen was? Dat je op niemand echt kon rekenen voor jouw hechtingsbehoeften? En is dat nu weer het geval met jouw partner?

Hieruit concludeer je vast al (net als ik), dat samen met je partner oude en nieuwe pijnpunten genezen (i.c. oplossen) het meeste zoden aan de dijk zet.

Dus of je nu in een kind-, ouder- of overlevingsmodus vanuit het verleden of het heden komt, dat maakt in de basis niet uit. In emotionele triggernoodsituaties waar de hechtingspaniek opspeelt, is in het hier en nu een genezingsactie nodig. Liefst van degene die steeds bij je is op die momenten of niet al te lang erna.

En als je samen weer terug bent in je emotionele veiligheid, dan kan het voor de verwerking en het begrip ook zeker heel fijn zijn om na te praten over de ontstaansgrond van de pijnpunten. Maar ik hoop dat het duidelijk is dat daar niet primair de genezing in zit.

Verwijdering in het hier en nu

Of de pijnpunten nu uit het verleden of heden komen, en of ze nu uit reële of irreële gedachten voortkomen, in het uiterste geval zien we 2 defensieve gedragsstrategieën in onze relatie ontstaan:

• Het teruggetrokken zelf met een vermijdende-terugtrekkende hechtingsstijl (vermijding/onderwerping)
• Het strategische zelf met een angstig-trekkende hechtingsstijl (overcompensatie)

Beiden zijn zowel een ontkenning van de contactloosheid als een poging om die situatie ongedaan te maken. Het teruggetrokken zelf doet dit passief en het strategische zelf actief. En in negatieve communicatiecirkels versterken we deze harde strategieën helaas met elkaar in plaats van dat we ontdekken en leren hoe we naar de zachte strategieën kunnen switchen.

Ontbrekende liefde…

Het doel van zowel de harde als de zachte strategieën is echter hetzelfde: het herstellen van de verbondenheid, oftewel de veilige gehechtheid. 

We doen onszelf dus een groot tekort als we geloven dat we alleen maar bezig zijn om de ontbrekende liefde uit het verleden te compenseren. Het verlangen naar liefde en verbinding komt ook uit onze volwassen hechtingsbehoefte voort. Ieder mens heeft die. Als een gezonde oercode dus.

En dat komt allemaal samen in de modus van de ‘gezonde volwassene’.

In deze modus heb je een genuanceerd beeld van jezelf. Je bent je bewust van je verschillende behoeften en je koestert je kwetsbare kant. Daarnaast stel je grenzen aan je boze kind en je oudermodi. En ben je in staat de dingen te doen die op de langere termijn goed voor jou en jouw relatie zijn.

En… daar heb je jouw partner bij nodig!

Een therapeut kan hierin ook best een goede rol voor je spelen middels overdracht, waarin die tijdelijk de rol van bijvoorbeeld je ouders of partner (of jou begeleidt om dat zelf te doen naar jezelf) overneemt zodat je alsnog kunt herstellen.

De kans is echter groot dat je bij je partner toch weer terugvalt (heb ik al vaak meegemaakt namelijk), omdat daar in je relatie het belang en dus de angsten veel meer opspelen. Daarom is het met je eigen partner het meest duurzaam om samen als een gezond volwassen team aan de genezing van oude en nieuwe pijn te werken.

Dus wat heb je nodig om oude pijn uit het verleden te genezen?

Met de Emotionally Focused Therapy Methode als basis reik ik je deze tips aan:

Tip 1: Laat je geen ‘opvoedings-gemis-probleem’ aanpraten

Ga uit van een gezonde mix tussen ‘verleden’ en ‘oercode’.  Het is prima om erkenning en veiligheid bij elkaar te zoeken. Het wordt pas ongezond als je het met negerende stiltebehandelingen, woede, stellige eisen of kwetsende ‘eerlijkheid’ af wil dwingen.

Tip 2: Verhef een gelukkige en betekenisvolle relatie tot een principiële waarde

Dus niet jouw persoonlijke geluk of genezing. Of het persoonlijke geluk dan wel de genezing van jouw partner. Maar jullie gelukkige relatie met elkaar. En het samen mogen doen. Bij elke actie of gedachte kun je jezelf de vraag stellen of dit jouw relatie en jullie gezamenlijke geluk verder helpt.

Tip 3:  Zorg samen voor positieve herstelervaringen op triggermomenten

Door samen positieve herstelervaringen op te doen en bewust te creëren, genees je sneller pijnpunten. En ontwikkel je een gezonde veilige gehechtheid met elkaar. Daar heb je een bereidwillige partner bij nodig. Een onwillige partner die harde strategieën toepast, bekrachtigt namelijk alleen maar de pijnpunten. Helemaal als het jou (nog) niet lukt om het zachte onder het harde te zien en daar empathisch op te reageren.

Tip 4:  Richt je op de modi van het gekwetste kind, het speelse kind en de gezonde volwassene.

Samen focussen op deze gezonde kant is slimmer dan te focussen op het begrenzen van de ongezonde modi. Dus zorg liefdevol voor elkaars innerlijke gekwetste kind. Maak plezier en doe leuke dingen samen die het speelse kind in je voeden. En communiceer als gezonde volwassene op gevoelsniveau met elkaar op vervelende triggermomenten.

Tip 5 Praat na en zorg alsnog voor die herstelmomenten op gevoelsniveau

Maar al te vaak hoor ik van koppels dat het na een ruzie even duurt voor het weer goed is. Het heeft even tijd nodig, zeggen zij dan. Maar echt uitgepraat en goedgemaakt is het niet. Dat merk je als steeds weer dezelfde soort dingen fout gaan. Dus ook al lukt het op de triggermomenten zelf niet om het uit te praten, doe het dan later alsnog. Ook dan doen positieve herstelervaringen hun goede genezingswerk.