Verschillen doen we uiteraard allemaal van elkaar. Dus ook van onze partners. Het is pas problematisch als de verschillen voor onvervulde basisbehoeften in onze relatie zorgen.
Er zijn heel wat gebieden waarop je van elkaar kunt verschillen. De lijst is zowat eindeloos, maar deze gebieden hoor ik koppels veel noemen: karakter, normen inclusief mensbeeld, smaak en empathische competenties.
En het is zeker makkelijker om allebei min of meer hetzelfde te denken en te voelen over jullie relatie en de dingen van jullie leven. Als je je in een soort twee-eenheid fijn verbonden voelt met elkaar.
Zijn de verschillen wel echt de schuld?
De grote vraag is echter of je jezelf dan niet voor de gek houdt. En daarmee voor niks jullie verschillen de schuld geeft van jullie relatieproblemen.
Kijk eens even mee of je dit soort uitspraken in jouw relatie herkent:
- Zo zijn wij niet.
- Dit soort dingen doen wij niet.
- Bij ons doen we dat altijd zo.
- Dat vinden wij het allerleukste.
- Wij vinden dat niet belangrijk.
Als je het hebt of ernaar verlangt, dan heb je misschien wel last van een verschilfobie…
Dat is een woord van de Belgische relatietherapeut Vansteenwegen. Hij beschrijft dat koppels die zichzelf het liefst als een twee-eenheid ervaren, moeite hebben met het accepteren van verschillen.
Onbewust gebruiken zij verschillende manieren om het verschil te ontkennen of weg te werken. Zodat zij zich ‘soulmates’ kunnen voelen.
Hoe merk je of je ‘last’ van zo’n verschilfobie hebt?
Dat is best lastig, want partners schijnen onbewust meer op elkaar te gaan lijken door de jaren heen. Je deelt namelijk dezelfde omgeving en dezelfde ervaringen. En het spiegelen van elkaars lichaamstaal, woorden en denkbeelden heeft een verbindende functie.
Bij een verschilfobie staat de angst meer dan de liefde op de voorgrond. Mogelijk kun je het hiermee opsporen:
- Je vindt het normaal en logisch (als normerende waarde) dat de een meer moet gaan denken en handelen als de ander, want dat hoort zo als je echt van elkaar houdt.
- Je wordt boos of je voelt je verraden als jouw partner ‘ineens’ een heel ander standpunt of gevoel (in gezelschap) verkondigt.
- Jullie stoppen gesprekken waar je een verschillende mening over hebt: ‘Ach, het is ook niet belangrijk, ik hoef geen gelijk te hebben, laten we er maar over ophouden’.
- Familie of vrienden die de een wel en de ander niet aardig vindt, zien jullie niet meer.
- Je doet vrijwel alleen nog die activiteiten die je allebei leuk vindt.
- Als de een iets niet leuk vindt en de ander wel, dan gaat het (meestal) niet door: ‘Als jij er geen lol in hebt, dan vind ik er ook niks aan’.
- Een van jullie veel in de aanpassende, pleasende stand staat zonder echt op te komen voor zichzelf.
Conflictcirkels
Sommige koppels slagen er heel goed in om als een twee-eenheid over te komen. Anderen lijken een groot deel van hun tijd vruchteloos te spenderen aan het wegwerken van de verschillen. Zij komen terecht in eindeloze conflictcirkels zoals deze veelvoorkomende:
- Ieder houdt krampachtig vast aan het eigen gedrag of de eigen mening, en lijkt de ander te willen veranderen.
- Hij wil haar bijvoorbeeld rationeler maken.
- Zij wil hem bijvoorbeeld emotioneler maken.
- Zij probeert dat door steeds meer heftigheid in de strijd te gooien, ze wil hem raken.
- Hij is wel geraakt, maar weet niets beters te bedenken dan haar nog een keer uit te leggen dat ze het toch beter anders kan bekijken.
- Waarna zij nog wanhopiger probeert een gevoelsmatige reactie los te krijgen.
- Hoe meer zij tracht hem te bereiken, hoe meer hij zich terugtrekt achter een muur van kalmte en argumenten.
Focussen op de verschillen is niet de oplossing
Of je er nu meestal wel of niet in slaagt om jullie verschillen te overbruggen, als het een issue is in jullie relatie, dan is de kans aanwezig dat je iets van die verschilfobie hebt.
Het lijkt wel alsof je elkaar probeert te veranderen.
Ik zeg ‘lijkt’, omdat er vrijwel altijd iets heel anders blijkt te spelen.
Angst voor het verschil heeft dan te maken met hechting. Je wordt heel angstig als jouw geliefde anders is dan jijzelf… Het is de angst voor gedoe en afwijzing als je:
- aangeeft wat jij werkelijk nodig hebt…
- vertelt wat je werkelijk denkt…
- laat zien wie je werkelijk bent…
- communiceert wat je werkelijk voelt…
Op een of andere manier voel je je onveilig en durf je niet jezelf te zijn, of durf je jouw partner niet als zichzelf te zien. Of zichzelf te laten zijn. Ga je onbewust trekken en redeneren, terwijl je partner dat mogelijk als beperkend ervaart.
Maar jouw partner beperken is natuurlijk helemaal niet je bedoeling. Je slimme brein redeneert namelijk zo: hoe meer jouw partner is zoals jij, hoe minder kans dat die jou zal afwijzen om de (te) grote verschillen.
Focussen op veilige gehechtheid is dan een betere eerste oplossing
Als je weet dat jouw afwijzingsangst hierin op een of andere manier een drijfveer is, dan wordt het wat makkelijker (hoop ik) om de weg eruit te vinden.
Dit heb je daar in ieder geval voor nodig:
1. Creëer een veilige hechting en verbondenheid met elkaar. Dat is de nummer 1 manier om je sterker en zelfstandiger te voelen. Hoe meer je je verbonden voelt, hoe meer jij jezelf kunt zijn en jouw partner ook. Verschillen zijn dan geen bedreiging meer.
2. Geloof niet in de mythe van de twee-eenheid. Zie jullie als twee verschillende individuen die samen een relatie aangaan. Het is dan wij, jij en ik. En-en in plaats van of-of.
3. Vind nieuwe manieren om jullie verschillen te overbruggen. Dat is niet door je onvrijwillig aan elkaar aan te passen, maar door in de veilige verbondenheid de verschillen te (ver)dragen. Zodat je daarna voor vrijwillige aanpassingen kunt kiezen zonder jezelf of elkaar kwijt te raken.